Λίγα λόγια για το αρχείο Κώστα Κόκκα

Αρχείο Κώστα Κόκκα – Εισαγωγή

Ο Κώστας Κόκκας γεννήθηκε το 1924 στα Τσερίτσανα Λάκκας Σουλίου και πέθανε στα Γιάννινα την 4η Ιουνίου 2016. Υπήρξε μια πολύ σημαντική προσωπικότητα του αθλητισμού των Ιωαννίνων και η ατομική του διαδρομή είναι συνδεδεμένη, με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, με την ιστορία του ερασιτεχνικού αθλητισμού της πρωτεύουσας της Ηπείρου.
Ορφάνεψε από πατέρα σε πολύ μικρή ηλικία και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τις σπουδές του στη Ζωσιμαία Σχολή επειδή η μάννα του δεν μπορούσε να πληρώσει τα δίδακτρα («εκπαιδευτικό τέλος»). Επειδή όμως είχε έφεση για την παιδεία δεν αφέθηκε στη μοίρα του και συνέχισε τις σπουδές του στο νυχτερινό Γυμνάσιο απ’ όπου απεφοίτησε το 1942.
Στη διάρκεια της κατοχής στρατεύτηκε στην Εθνική αντίσταση και αγωνίστηκε κατά του κατακτητού από τις τάξεις του ΕΔΕΣ, ενώ το 1951 διορίστηκε στο ακτινολογικό εργαστήριο του Νοσοκομείου Χατζηκώστα (πρώην Σανατόριο) με την ειδικότητα του Ραδιογράφου και συνταξιοδοτήθηκε το 1985.

469.01 Κόκκας 1938

Πρωτόπαιξε μπάλα στον ΑΒΕΡΩΦ το 1938, σε ηλικία 14,5 ετών (όρθιοι, ο τρίτος αθλητής  από αριστερά)

469.02 Κόκκας1954

Το 1954, λίγο πριν ολοκληρώσει την ποδοσφαιρική του καριέρα (ο πρώτος από αριστερά, ο αρχηγός)
Το 1938, σε ηλικία 14,5 ετών, πρωτοέπαιξε μπάλα στον “Αβέρωφ”, στην αγαπημένη του ομάδα που την υπηρέτησε με πάθος μέχρι το 1956. Το 1947 μεταγράφηκε, κατόπιν προτάσεως του διεθνούς Γεωργίου Μάγειρα, στην Α.Ε.Κ. (είχε συμπαίκτες τους Κλεάνθη Μαρόπουλο, Τρύφωνα Τζανετή, Μιχάλη Δελαβίνια, Γιώργο Μάγειρα κ.α.). Στη συνέχεια αγωνίστηκε στο Παγκράτι που εκείνη την εποχή, ήταν πολύ μεγάλη ομάδα και τέλος το 1949 επέστρεψε, σαν αρχηγός και προπονητής των νέων, στον “Αβέρωφ” όπου τερμάτισε την 18χρονη ποδοσφαιρική του καριέρα το 1956. Στη συνέχεια ασχολήθηκε, επί 12 χρόνια,  με τη διαιτησία (υπήρξε διαιτητής Α’ Κατηγορίας) και με την προπονητική.

 

469.03α Κόκκας ΕΔΕΣ1944, με την ποδοσφαιρική ομάδα του ΕΔΕΣ (όρθιοι – ο έκτος από αριστερά).

 

469.04 Κόκκας Διαιτητής

1967, στο γήπεδο Καραϊσκάκη ως επόπτης γραμμών στον αγώνα Εθνικός – ΠΑΟ 0-2 (τότε τους αγώνες Α’ Εθνικής  διηύθυναν μόνο ξένοι διαιτητές)

469.05 Κόκκας Προπονητής

1966 – 1967, Προπονητής στο θρυλικό “Μπιζάνι” (όρθιοι, ο πρώτος εκ δεξιών)
Ο Κώστας όμως δεν ήταν μόνο αθλητής. Ήταν και είναι ένας πολύ ευαίσθητος, καλλιεργημένος και διορατικός άνθρωπος. Από την αρχή της αθλητικής του καριέρας συνέλεγε  φωτογραφίες (είτε πρωτότυπες, είτε φωτοτυπημένα αντίγραφα) και αποκόμματα εφημερίδων που σχετίζονταν με την αθλητική ζωή του τόπου και τα ταξινομούσε και τις επεξεργάζονταν με πολύ σεβασμό. Όλες οι φωτογραφίες του ήταν κολλημένες επάνω σε ένα σκληρό πλαίσιο (κυρίως από χαρτόνι) και συνοδεύονταν πάντοτε από ένα δακτυλογραφημένο περιγραφικό σχόλιο. Επίσης, πολλές από τις φωτογραφίες, είναι επιχρωματισμένες μιας και την εποχή εκείνη δεν ήταν εύκολο να αποτυπωθεί το «ιερό» χρώμα της φανέλας. Είναι προφανές ότι το υλικό του αρχείου δεν διεκδικεί ποιοτικές ή καλλιτεχνικές δάφνες, όμως αποτελεί ένα αρχειακό υλικό πολύ μεγάλης ιστορικής αξίας επειδή: α) η κάθε φωτογραφία  συνοδεύεται από μία περιγραφή και παράθεση στοιχείων,  που διαθέτουν αξιοπιστία και εγκυρότητα ως διατυπωμένα από ένα σοβαρό και αντικειμενικό πρωταγωνιστή των ιστοριών και β) το σύνολο, σχεδόν, των προσώπων να είναι ταυτοποιημένο.  Θα πρέπει να τονισθεί επίσης ότι στο αρχείο του δεν αποτελείτο μόνο από αθλητικές φωτογραφίες και ντοκουμέντα. Περιελάμβανε κάθε είδους υλικό (ιστορικό, πολιτικό, μνημειακό κ.λ.π.). Ιδιαίτερα πλούσιο ήταν το αρχείο του για το Σούλι, μιας και ο ίδιος καμάρωνε για τη σουλιώτικη καταγωγή του. Θέλοντας δε τονίσει ότι η προσφορά προς την πατρίδα πρέπει να είναι ειλικρινής και άδολη και να μην αποβλέπει σε τίποτε άλλο ή μη μόνο στην υπηρέτηση του «γενικού καλού», κάθε φορά που αναφέρονταν στους σουλιώτες επαναλάμβανε την  παροιμία σύμφωνα με την οποία «ποτέ δεν υπήρξε σουλιώτης έμπορος και ζαγορίσιος καπετάνιος»
Πίσω από κάθε φωτογραφία κρύβονταν μία ή περισσότερες ιστορίες και ο Κώστας διέθετε το χάρισμα να διηγείται τα διάφορα περιστατικά με έναν απλό και ευχάριστο τρόπο, να εμβαθύνει στα γεγονότα, να ζωντανεύει το κλίμα μιας περασμένης εποχής με παραστατικότητα και να μιλάει πάντα, για όλους και για όλα, με πολύ αγάπη και καλοσύνη.
Τον έτρωγε όμως ο καημός επειδή οι φωτογραφίες του αράχνιαζαν στα ράφια του σπιτιού του και οι ιστορίες του παρέμεναν φυλακισμένες στη μνήμη του. Πάντα εξέφραζε την επιθυμία (στην ουσία απηύθυνε έκκληση σ’ όσους μπορούσαν να τον βοηθήσουν) ότι θέλει να δημοσιοποιηθεί το υλικό και οι ιστορίες του, αλλά πώς; Το εγχείρημα ήταν πέρα από τις δυνάμεις του.

469.00 Κόκκας Λεζάντα (2)

2008, ο καλός πολίτης Κώστας Κόκκας
Κάθε φορά που βρισκόμουν στα Γιάννινα βρισκόμουν με τον Κώστα και, παρέα με τον αχώριστο φίλο του Δώρη (Ισίδωρο) Ζήκο, τον παλιό τερματοφύλακα του “Αβέρωφ” που ήταν περισσότερο γνωστός με το παρατσούκλι “τρεμολάζαρος” και πίναμε τον καφέ μας στη “Βρετάνια”. Σε μια από αυτές τις συναντήσεις τους ανακοίνωσα ότι σκέφτομαι να παρουσιάσω στο περιοδικό των Αποφοίτων της Ζωσιμαίας Σχολής «ΖΩΣΙΜΑΔΕΣ» (τότε ήμουν διευθυντής εκδόσεως του περιοδικού) το αρχείο του για το ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο της πόλης μας, από τη γέννησή του και μέχρι το 1968 (μετά το ποδόσφαιρο έγινε επαγγελματικό).
 Χωρίς πολλά – πολλά υιοθετήσαμε την ιδέα και πιάσαμε αμέσως δουλειά. Και τι δουλειά! Δουλειά που δεν την είχαν ξανακάνει ποτέ! Εγώ είχα παρασυρθεί από τον ενθουσιασμό και δεν συνειδητοποίησα αμέσως το βάρος του φορτίου που ανελάμβανα, τα κατάλαβα όμως πολύ σύντομα! Ο Κώστας αφηγείται τις ιστορίες του μπροστά στο μαγνητόφωνο και ο Δώρης τις απομαγνητοφωνούσε και τις καθαρόγραφε. Ο Λάζαρος Σακελλαρίου φωτογράφιζε και να επεξεργάζονταν το αρχειακό υλικό και εγώ προσπαθούσα να ενοποιήσω τα σκόρπια κείμενα, φωτογραφίες, πρόσωπα, ονόματα κ.λ.π. σε ένα ενιαίο κείμενο με ειρμό, δομή και σωστή χρονολογική αλληλουχία.  Διευκρινίζω ότι δεν έγιναν παρεμβάσεις στο αφηγηματικό κείμενο (πλην ελαχίστων συντακτικών μικροδιορθώσεων) αφ’ ενός μεν για να μην  αλλοιωθεί το ύφος του αφηγητή, αφ’ ετέρου δε γιατί ο λόγος του Κώστα Κόκκα είναι, από μόνος του, γλαφυρός και λυρικός.
Τελικά το αρχείο του Κώστα Κόκκα για το ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο των Ιωαννίνων δημοσιεύθηκε στο Τεύχος 24 και στο Τεύχος 25 του περιοδικού ΖΩΣΙΜΑΔΕΣ. Η ικανοποίηση του Κώστα ήταν ανείπωτη μιας και το αρχείο έβλεπε για 1η φορά το φως της δημοσιότητας και μάλιστα με πολύ μεγάλη επιτυχία. Ο ίδιος και ο Δώρης μοίρασαν σε φίλους τους περισσότερα από 400 αντίτυπα της έκδοσης.
Τα πρακτικά αποτελέσματα δεν άργησαν να φανούν. Ο Δήμος Ιωαννιτών έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αποφάσισε την ίδρυση Αθλητικού Μουσείου στις εγκαταστάσεις του Πανηπειρωτικού Σταδίου Ιωαννίνων. Το 2014 ο Κώστας με ξενάγησε στο νέο Μουσείο τα εκθέματα του οποίου ανήκουν κατά 95% στα αθλητικό αρχείο Κώστα Κόκκα. Η χαρά του και η ικανοποίηση του δεν περιγράφονται.
Το 2008 παρουσιάσαμε, στο περιοδικό ΖΩΣΙΜΑΔΕΣ, ένα μέρος του αθλητικού αρχείου του Κώστα Κόκκα. Εδώ και πολύ καιρό σκεπτόμουν να ολοκληρώσω το έργο που είχαμε ξεκινήσει το 2008 και δημοσιεύσω στην παρούσα ιστοσελίδα το σύνολο του φωτογραφικού υλικού που μας είχε παραχωρήσει ο Κώστας, σαν ένα ολοκληρωμένο σύνολο. Το ανέβαλα συνεχώς αναλογιζόμενος τον όγκο της εργασίας που απαιτείται για την αξιοπρεπή παρουσίαση ενός αρχείου. Όμως ο θάνατος του Κώστα με πρόλαβε και έτσι αναιρέθηκε η κάθε μου επιφύλαξη.
Αποφάσισα να αποχαιρετήσω τον πολύ καλό μου φίλο, τον εξαίρετο αθλητή και τον καλό πολίτη Κώστα Κόκκα, και να τιμήσω τη μνήμη του με την δημοσίευση όλου του υλικού που κατέχω και το οποίο αναφέρεται:
  • Στο ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο των Ιωαννίνων όπως αυτό δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΖΩΣΙΜΑΔΕΣ και συμπληρωμένο με αδημοσίευτες φωτογραφίες και
  • Σε άλλα αθλήματα όπως κλασσικός αθλητισμός, ποδηλασία κ.λ.π.
Υ.Γ.1  Η δημοσίευση του αρχείου θα γίνεται τμηματικά. Κάθε φορά θα δημοσιεύεται και από μία ενότητα, αμέσως μετά την συμπλήρωση της επεξεργασίας του αντίστοιχου φωτογραφικού υλικού.
Υ.Γ.2. Θα επιδιώξω την δημοσίευση του αρχειακού υλικού στην πρωτότυπη – και χωρίς ιδιαίτερη επεξεργασία – μορφή του, δηλαδή με τις φωτογραφίες κολλημένες στο χαρτόνι, συνοδευμένες από τα δακτυλογραφημένα κείμενα του Κώστα Κόκκα.

Συντάκτης: Αθανάσιος Δάλλας