Ώρα, το Κληροδότημα Ν. Ζωσιμά να δοθεί στα Γιάννινα

Στην εφημερίδα ΠΡΩΙΝΟΣ ΛΟΓΟΣ της 19ης Ιανουαρίου 2016 δημοσιεύθηκε η συνέντευξη που παραχώρησε ο Πρόεδρος του Δ.Σ. της Ένωσης Αποφοίτων Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων Αθανασίου Δάλλας στον Δημοσιογράφο Κώστα Αγόρη. Το ακριβές κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:

 

Ένα… ανορθόδοξο διαχειριστικό καθεστώς διέπει εδώ και αρκετές δεκαετίες το Κληροδότημα του μεγάλου Εθνικού Ευεργέτη Νικόλαου Ζωσιμά.
Εξαιτίας του μόνος ωφελημένος τελικά είναι το ελληνικό Δημόσιο, το οποίο καρπούται τα κτίρια που χτίστηκαν με χρήματα του Κληροδοτήματος χωρίς να επιστρέφει τίποτε ως ανταπόδοση στη Γιαννιώτικη κοινωνία, στην οποία εκείνο ανήκει κατ’ ουσίαν!

Ωστόσο, ο νόμος περί Κληροδοτημάτων που ψηφίστηκε το 2013 μπορεί να αποκαταστήσει τη νομιμότητα και ηθική τάξη, επιτρέποντας την σχολαστική εφαρμογή της διαθήκης του Ν. Ζωσιμά, με πολλαπλά οφέλη για την πόλη, αρκεί φυσικά να τεθεί σε εφαρμογή. Αυτός είναι ο στόχος της Ένωσης Αποφοίτων Ζωσιμαίας Σχολής που εδώ και χρόνια δίνει αγώνα για αλλαγή του υπάρχοντος καθεστώτος, όπως αναφέρει, μιλώντας στον «Π.Λ.», ο Πρόεδρός της Αθανάσιος Δάλλας. Έναν αγώνα με τον οποίο δυστυχώς δεν έχουν συνταχθεί ακόμα ούτε ο Δήμος Ιωαννιτών, ούτε τα Αγαθοεργά Καταστήματα  της Μητρόπολης Ιωαννίνων! Πάντως, η Ένωση έχει ήδη απευθυνθεί στα αρμόδια Υπουργεία ζητώντας αναθεώρηση του Κανονισμού Λειτουργίας των Αγαθοεργών, όπως προβλέπει ο πρόσφατος νόμος.

Η συνέντευξη 

  • Κύριε Δάλλα, όπως ανακοινώσατε πρόσφατα, η Ένωση Αποφοίτων Ζωσιμαίας Σχολής υπέβαλε στο Υπουργό Οικονομικών αίτημα για την αναθεώρηση του Κανονισμού Λειτουργίας των Αγαθοεργών. Σε ποιά σκεπτικό βασίζεται το αίτημα σας;

Εισαγωγικά, απαιτείται να κάνω μία σημαντική διευκρίνηση: το ενδιαφέρον μας επικεντρώνεται αποκλειστικά στην αναγκαιότητα αναθεώρησης των διατάξεων του Κανονισμού που σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα, με τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, τη λειτουργία και τη διοίκηση της Ζωσιμαίας Σχολής. Βέβαια, το ότι η πρόταση μας περιορίζεται στο συγκεκριμένο αντικείμενο δεν θα πει ότι δεν χρήζουν αναθεώρησης και άλλα άρθρα του Κανονισμού.

Το, εν ισχύει, Καταστατικό των Αγαθοεργών καθιερώθηκε με το Ν.Δ. της 1ης Ιουλίου 1926, θα έπρεπε δε οι διατάξεις του νέου Κανονισμού να είναι απόλυτα εναρμονισμένες –αν όχι ταυτισμένες– με τα όσα ορίζονται στη διαθήκη του Νικολάου Ζωσιμά, μιας και το συγκεκριμένο κληροδότημα αντιστοιχεί στο 95% περίπου της αξίας όλων των κληροδοτημάτων της πόλης. Αντ’ αυτού, καθιερώθηκαν γενικοί και αόριστοι κανόνες διαχείρισης και, σε συνδυασμό και με άλλα γεγονότα που ακολούθησαν, οδηγηθήκαμε σταδιακά α) στην εξόφθαλμη αλλοίωση της βούλησης των διαθετών, β) στη σταδιακή αποδέσμευση των Αγαθοεργών από την υποχρέωση χρηματοδότησης, διοίκησης και εποπτείας της Ζωσιμαίας Σχολής, γ) στην αλλοίωση του εκπαιδευτικού χαρακτήρα της Σχολής ως δημοσίου εκπαιδευτηρίου παροχής παιδείας υψηλών απαιτήσεων, δ) στην οικειοποίηση των περιουσιακών στοιχείων της Ζωσιμαίας Σχολής από το Δημόσιο χωρίς κανένα αντάλλαγμα (εκπαιδευτικό ή οικονομικό), ε) στην, εκ μέρους του δημοσίου,  ιδιοποίηση και εκμετάλλευση του τίτλου «Ζωσιμαία Σχολή» και στ) στην αδυναμία αξιοποίησης της ιδιόκτητης ακίνητης περιουσίας ως του μόνου διαπραγματευτικού όπλου που διαθέτουμε απέναντι στην αυθαιρεσία και στην καθεστωτική αντίληψη των κυβερνόντων.

  • Μπορείτε να μας αναφέρετε κάποια συγκεκριμένα παραδείγματα κραυγαλέων αντιφάσεων μεταξύ των όρων της διαθήκης του Νικολάου Ζωσιμά και του Κανονισμού των Αγαθοεργών;

 Θα περιοριστώ σε μία και μόνη περίπτωση, αντιπροσωπευτική του μεγέθους και της σοβαρότητος του προβλήματος. Στο άρθρο Ε’ της Διαθήκης του Ν. Ζωσιμά προσδιορίζονται τα ποσά που κληροδοτούνται στη Ζωσιμαία Σχολή (Δημόσιο Ελληνικό Σχολείο), ορίζεται ότι τα χρήματα θα διατίθενται αποκλειστικά για την μισθοδοσία των καθηγητών και την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών του σχολείου, η διαχείριση των πόρων και η διοίκηση του Σχολείου θα ασκείται από τέσσερις Εφόρους που θα εκλέγονται «σε γενική συνέλευση των Δημογερόντων των Ιωαννίνων, των πιο έγκριτων και των πιο έμπειρων Ιωαννιτών» και η πιστή εφαρμογή των εντολών του διαθέτη ανατίθεται εις την «επιμέλειαν και προσπάθησιν της κοινότητος των Ιωαννίνων».

Όμως, κατά παράβαση κάθε αρχής δικαίου και χρηστής διαχείρισης, στον Κανονισμό Λειτουργίας των Αγαθοεργών του 1926 δεν εντάχθηκαν οι διατάξεις του Άρθρου Ε’ της προαναφερθείσης διαθήκης και, σε αντικατάσταση τους, καθιερώθηκαν καινοφανείς όροι και κανόνες διαχείρισης, σύμφωνα με τους οποίους η περιουσία που προορίζονταν για τη Ζωσιμαία Σχολή θα διετίθετο για την ικανοποίηση άλλων σκοπών που, όμως, δεν είχαν καμμία σχέση με τους σκοπούς που είχε ορίσει ο Νικόλος Ζωσιμάς. Από τότε και μετά αποσυνδέεται η Ζωσιμαία Σχολή από το Κληροδότημα Νικολάου Ζωσιμά, οι πόροι που προορίζονταν για το σχολείο διετίθεντο πλέον για την χρηματοδότηση διαφόρων έργων ή προγραμμάτων όπως για την ανέγερση διδακτηρίων, για την αποζημίωση των ιδιοκτητών και την αγορά του Εθνικού Σταδίου, για την αγορά του παλιού αρχοντικού του Χουσεΐν Μπέη (το σπίτι του Δεσπότη) και για πολλά άλλα. Επίσης, οι «τέσσερις έφοροι της Ζωσιμαίας Σχολής» μετονομάστηκαν σε «Εκπαιδευτική Επιτροπή υπό την Προεδρία του Μητροπολίτη» και τα μέλη αυτής της Επιτροπής δεν εκλέγονταν από Γενική Συνέλευση των εκπροσώπων της Κοινωνίας των Ιωαννίνων, αλλά από ένα εκλεκτορικό σώμα στο οποίο πλειοψηφούν, σε ποσοστό 61%, οι εκκλησιαστικοί επίτροποι. Επισημαίνεται εν προκειμένω ότι οι εν λόγω εκκλησιαστικοί επίτροποι δεν επιλέγονται μέσω κάποιας δημοκρατικής διαδικασίας, αλλά διορίζονται κατ’ ευθείαν από τον εκάστοτε Μητροπολίτη.

  • Μιλάμε δηλαδή τελικά για ένα πολύ διαφορετικό διαχειριστικό καθεστώς απ’ αυτό που είχε οραματιστεί ο ίδιος ο Ευεργέτης…

Με τον τρόπο αυτό καθιερώθηκε ένα ιδιότυπο διαχειριστικό και εκπαιδευτικό καθεστώς σύμφωνα με το οποίο το δημόσιο αναλάμβανε την καταβολή των χρημάτων που απαιτούνταν για τη λειτουργία της Ζωσιμαίας Σχολής (μισθοδοσία καθηγητών και λειτουργικές δαπάνες) και τα Αγαθοεργά Καταστήματα αναλάμβαναν την ευθύνη ανεγέρσεως νέων διδακτηρίων και την υποχρέωση παραχώρησης στο Δημόσιο για χρήση τόσο των υφισταμένων κτιρίων (Παλαιά Ζωσιμαία, Καπλάνειο), όσον και αυτών που θα χτίζονταν μελλοντικά. Εδώ απαιτείται να επισημανθεί πρώτον, ότι στον Κανονισμό του 1926 προβλέπεται μεν η ανέγερση διδακτηρίων, όχι όμως και η δωρεάν παραχώρηση τους στο Δημόσιο και δεύτερον, μεταξύ Αγαθοεργών και Δημοσίου δεν έχει υπογραφεί, ούτε στο παρελθόν ούτε πρόσφατα, κανένα συμφωνητικό ή προγραμματική συμφωνία για τον καθορισμό των όρων παραχώρησης (δωρεών ή με μίσθωση, προσδιορισμός υπόχρεου συντήρησης και επισκευών των κτιρίων, προσδιορισμός υπόχρεου καταβολής τυχόν φόρων κ.λ.π.).

  • Πώς περιγράφετε τη σημερινή κατάσταση που επικρατεί στο πλέγμα Κληροδότημα Νικολάου Ζωσιμά – Ζωσιμαία Σχολή – Ελληνικό Δημόσιο – Αγαθοεργά Καταστήματα;

 Είναι βέβαιο ότι η υφιστάμενη κατάσταση δεν τιμά κανέναν από τους εμπλεκόμενους φορείς και κανείς δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι οι πράξεις των αρμόδιων παραγόντων βρίσκονται σε αρμονία με το πνεύμα του Ευεργετισμού και με την εκπαιδευτική παράδοση της πόλης μας.

Η Κυβέρνηση καταστρατηγεί τους δικούς της νόμους και απαγορεύει τη λειτουργία της Ζωσιμαίας Σχολής ως Προτύπου Σχολείου, η κοινωνία των Ιωαννίνων αποστερείται, των πλεονεκτημάτων ενός καλού δημόσιου σχολείου, το Δημόσιο καρπούται αυθαίρετα τα oκτώ κτίρια –ωφελίμου εμβαδού 19.175 τ.μ.-  που ανήκουν ιδιοκτησιακά στο Κληροδότημα της ιστορικής Σχολής, τα Αγαθοεργά Καταστήματα δεν δείχνουν κάποια πρόθεση για ανάκτηση της επικαρπίας των περιουσιακών της στοιχείων, η ακίνητη περιουσία που περισώθηκε απαξιώνεται καθημερινά μιας και κανένας από τους εμπλεκόμενους, ούτε το Δημόσιο ούτε τα Αγαθοεργά δεν ενδιαφέρεται για την στοιχειώδη συντήρηση ή επισκευή των κτιρίων. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, το Υπουργείο Οικονομικών χρεώνει τα Αγαθοεργά με 450.000 Ευρώ ετησίως για φόρο τεκμαρτών ενοικίων, δηλαδή για ενοίκια που δεν εισπράχθηκαν από τον ιδιοκτήτη των ακινήτων λόγω της ληστρικής εκμεταλλεύσεώς τους από το ίδιο το κράτος!

Αναμφίβολα δεν θα καταλήγαμε ποτέ σε αυτή την, από κάθε άποψη, στρεβλή και απαράδεκτη κατάσταση εάν η διαχείριση των θεμάτων που αφορούσαν στη Ζωσιμαία Σχολή, εκπαιδευτικών και οικονομικών, δεν γίνονταν με τις αόριστες και αμφιλεγόμενες  διατάξεις του Κανονισμού του 1926, αλλά γίνονταν με πιστή εφαρμογή των διατάξεων του Άρθρου Ε’ της διαθήκης Ν. Ζωσιμά. Ευτυχώς όμως το 2013 ψηφίστηκε ο Νόμος 4182 για τα Κληροδοτήματα ο οποίος μας παρέχει πλέον την ευκαιρία για αποκατάσταση της νομιμότητας και της ηθικής τάξης ως προς την σχολαστική εφαρμογή των διατάξεων του Άρθρου Ε’ της Διαθήκης Νικολάου Ζωσιμά και την σύνδεση της Ζωσιμαίας Σχολής με το Κληροδότημα Νικολάου Ζωσιμά.

  • Τι ακριβώς προβλέπεται στον συγκεκριμένο Νόμο και ποιές ήταν οι δικές σας ενέργειες μέχρι τώρα;

Το Δημόσιο αναλαμβάνει πλέον την υποχρέωση να διασφαλίζει την πιστή και επακριβή τήρηση της βούλησης των διαθετών και δωρητών και ορίζεται όπως τα καταστατικά ιδρυμάτων που έχουν ιδρυθεί με τυπικό νόμο, όπως δηλαδή τα Αγαθοεργά Καταστήματα, θα πρέπει να τροποποιηθούν ή να συμπληρωθούν ανάλογα. Μάλιστα, ο συγκεκριμένος νόμος παρέχει στις υπάρχουσες διοικήσεις των ιδρυμάτων, εν προκειμένω της Εφοροεπιτροπείας των Αγαθών, το πλεονέκτημα να συντάξουν από μόνες τους την εισήγηση για την τροποποίηση των καταστατικών τους, σε περίπτωση όμως αμελείας το σχετικό έργο αναλαμβάνεται από τον Υπουργό Οικονομικών. Επειδή μέχρι το 2015 δεν εκδηλώθηκε καμμία πρωτοβουλία για την εφαρμογή των διατάξεων του νόμου περί Κληροδοτημάτων απευθυνθήκαμε στο Δήμο Ιωαννιτών ζητώντας την σύμπραξή του επί ενός θέματος που, κατά την κρίση μας, αφορά αποκλειστικά την κοινωνία των Ιωαννίνων. Δυστυχώς, δεν βρήκαμε την ανταπόκριση που περιμέναμε και η πρόταση μας δεν έγινε δεκτή. Στη συνέχεια απευθυνθήκαμε με δύο επιστολές μας στα Αγαθοεργά Καταστήματα και τους προτείναμε να αξιοποιήσουν το πλεονέκτημα που τους παρέχει ο Ν. 4182/2013, και να συντάξουν πρόταση τροποποίησης του Κανονισμού Λειτουργίας των Αγαθοεργών Καταστημάτων Ιωαννίνων κατά τρόπο ώστε να συμπεριλαμβάνονται οι διατάξεις που αφορούν στη Ζωσιμαία Σχολή, απόλυτα εναρμονισμένες με την βούληση του διαθέτη, όπως αυτή διατυπώνεται στο Άρθρο Ε’ της Διαθήκης Ν. Ζωσιμά και να τροποποιηθούν ή να καταργηθούν όσες διατάξεις του ισχύοντος Κανονισμού βρίσκονται άμεσα ή έμμεσα σε αντίθεση με τις διατάξεις της Διαθήκης Ν. Ζωσιμά. Πέρασαν έξη μήνες και επί της προτάσεως μας δεν πήραμε καμμία απάντηση, θετική ή αρνητική.

Κατόπιν τούτου υποχρεωθήκαμε να απευθυνθούμε στους αρμόδιους Υπουργούς Οικονομικών και Παιδείας για να τους ζητήσουμε να προχωρήσουν –όπως υποχρεώνονται από τον Ν. 4182/2013- στην αναθεώρηση του Κανονισμού Λειτουργίας των Αγαθοεργών Καταστημάτων, ώστε αυτός να είναι απόλυτα εναρμονισμένος με τις διατάξεις της διαθήκης Ν. Ζωσιμά.

  • Αισιοδοξείτε ότι οι προσπάθειες σας θα ευοδωθούν τελικά;

Δεν μπορούμε να προδικάσουμε το αποτέλεσμα, μιας και στην πατρίδα μας δεν είμαστε ποτέ βέβαιοι για το εάν εφαρμόζονται ή όχι οι νόμοι του κράτους. Θεωρούμε όμως ότι οι πιθανότητες επιτυχίας θα αυξηθούν σημαντικά και η θέσεις μας θα καταστούν ιδιαίτερα ισχυρές εάν συμπράξουν μαζί μας τα Αγαθοεργά Καταστήματα, ο Δήμος Ιωαννιτών και όσοι από τους πνευματικούς, επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς της πόλης μας ενδιαφέρονται για την αναβάθμιση της δημόσιας παιδείας και για την αποκατάσταση της διαχειριστικής τάξης στο Κληροδότημα Νικολάου Ζωσιμά.