Ο Αχέρων, οι πύλες του Άδη

Αχέροντας, Αϊδονεύς, Άγιος Δονάτος

1. Αχέρων και Αχερουσία λίμνη

Ο ποταμός Αχέρων πηγάζει από το όρος Τόμαρος και στην πορεία του ενώνεται με τους δύο βασικούς παραποτάμους του, τον Κωκυτό και τον Πυριφλεχέθοντα. Στις εκβολές σχηματίζονταν η Αχερουσία λίμνη και οι πρόγονοι μας πίστευαν ότι εκεί βρίσκονταν η Πύλη του Άδη που την διέβαιναν οι ψυχές όταν πορεύονταν  προς τον Κάτω Κόσμο.

Άδης, Πλούτων, Ερμής, Χάρων, Κέρβερος, Μίνωας, Ροδάμανθυς, Αιακός Περσεφόνη, Ορφέας, Ευρυδίκη, Οδυσσέας, Ηρακλής, Θησέας κ.α., άλλος περισσότερο και άλλος λιγότερο, αποτελούν τα κεντρικά πρόσωπα των μύθων και των δοξασιών των αρχαίων Ελλήνων για την, μετά θάνατο, «ζωή»
Κοντά στο χωριό Μεσοπόταμος και στην κορυφή ενός λόφου βρίσκεται το Νεκρομαντείο, στο οποίο κατέφευγαν οι επισκέπτες για να επικοινωνήσουν με τις ψυχές των αγαπημένων τους προσώπων
 Νεκρομαντείο
2. Αχέρων, προέλευση του ονόματος
Το όνομα Αχέρων προέρχεται από το «άχεα ρέων» των αρχαίων ή μάλλον από τη ρίζα «αχ» που σημαίνει: ύδωρ (εξ ου και τα ονόματα: Άραχθος, Αχελώος, Ίναχος, Αχαιοί – οι άνθρωπου των νερών, της θαλάσσης)
3. Η ροή του Αχέροντα
Οι δύο πηγές του Αχέροντα βρίσκονται στο όρος Τόμαρος και οι δύο ροές ενώνονται σε κοινή πορεία διασχίζοντας ολόκληρη τη Λάκκα Σουλίου και μέχρι τη γέφυρα των Σερζιανών.

Τα Στενά του Αχέροντα
Από εκεί και πέρα το ανάγλυφο του Αχέροντα γίνεται εντονότερο και ο ποταμός εισέρχεται στην περιοχή δέους, των Στενών του Αχέροντα  τα οποία καταλήγουν  στη γέφυρα της «Σκάλας Τζαβέλαινας», όπου αφ’ ενός μεν χύνεται ο ομηρικός ποταμός  Πυριφλεγέθων και αφ’ ετέρου υπάρχει μονοπάτι που οδηγεί στο Σούλι (χωριό Σαμονίδα). Οι στρατιωτικοί χάρτες ονομάζουν τον παραπόταμο αυτό «Σουλιώτικο ρέμα», πάντως η επικρατήσασα ονομασία είναι Ποταμός Ντάλας,  πιθανώς από το όνομα του ιδιοκτήτη του μύλου που υπήρχε εκεί.

Η πέτρινη γέφυρα του Ντάλα – παρασύρθηκε από τα ορμητικά νερά του ποταμού τον χειμώνα 2008
(φωτογραφία: προσφορά του Σπύρου Μαντά – «Τα πέτρινα γεφύρια»)
Κατόπιν, και μέχρι το χωριό Γλυκή, μεγαλώνει το πλάτος του ποταμού και η ροή του γίνεται ομαλότερη. Σ’ αυτό το τμήμα ο ποταμός εμπλουτίζεται με σημαντικές ποσότητες νερού που αναβλύζουν σε μία απόσταση 2 χιλιομέτρων πριν τη Γλυκή.

Ο «τουριστικός» Αχέρων, κοντά στη Γλυκή
Ο Αχέρων, εκβάλλοντας στο Ιόνιο Πέλαγος, διαρρέει το πεδινό τμήμα του αναγλύφου και στο τελευταίο του τμήμα γίνεται πλωτός.
4. Αχέρων, Αϊδωνεύς και Άγιος Δονάτος
4.1 Άδης – Αιδωνεύς
Το όνομα «Αϊδωνεύς» αποτελεί ποιητικό τύπο της λέξεως Άδης (Άϊς, στην Ομηρική γλώσσα), του καταχθόνιου θεού των αρχαίων.
4.2 Ο Βασιλεύς των Μολοσσών Αϊδωνεύς
Κατά την μυθολογία μας ο Αϊδωονεύς ήταν Βασιλεύς των Μολοσσών. Επ’ αυτού η Εγκυκλοπαίδεια του ΠΥΡΣΟΥ (ΔΡΑΝΔΑΚΗ)  γράφει: «Είχε σύζυγον την ωραίαν Περσεφόνην, προς την οποία ησθάνετο φλογερόν έρωτα ο ήρως Πειρίθους, όστις και επεχείρησε ν’ απαγάγη αυτήν, βοηθούμενος υπό του φίλου του Θησέως. Η επιχείρησις όμως του Πειρίθου έσχεν οικτρά αποτελέσματα, διότι αυτός μεν κατεβροχθίσθη υπό του Κερβέρου, κυνός του Αϊδωνέως, ο δε ήρως Θυσεύς συλληφθείς εφυλακίσθη.»
4.3 Άγιος Δονάτος – Εκκλησία
«Ο Άγιος Δονάτος, όστις επίσκοπος ών της εν Ηπείρω Ευροίας κατά τους χρόνους του Θεοδοσίου του μεγάλου (347-395) και πολλαπλώς ωφέλιμος φανείς εις το πνευματοικόν του ποίμνιον, εις μακρόν γήρας ελάσας,απήλθε προς κύριον. (Εγκυκλοπαίδεια του ΠΥΡΣΟΥ, τόμος Θ’, σελίδα 401)
 Ο Άγιος Δονάτος είναι πολιούχος της Παραμυθιάς και η μνήμη τιμάται την 30ην Απριλίου και πανηγυρίζεσαι σε όλα τα περί τον Αχέροντα χωρία, μεταξύ των οποίων και το Σούλι
4.4 Άγιος Δονάτος – Παράδοση
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, στις πηγές που βρίσκονταν κοντά στο χωριό με την αρχαία ονομασία Σωρεία, ζούσε ένας δράκος ο οποίος δηλητηρίαζε το νερό των πηγών με συνέπεια να πεθαίνουν οι άνθρωποι και τα ζώα. Για να μη δηλητηριάζει και μη πικραίνει το νερό ζητούσε να του προσφέρουν οι περίοικοι μία κόρη κάθε χρόνο για να την τρώει.
Κατά την παράδοση τον δράκοντα τον σκότωσε ο «Άγιος Δωνάτος» ο οποίος ταυτίζεται αναμφίβολα με τον Αϊδωνέα, τον καταχθόνιο θεό των αρχαίων, διασωθείς κατά την χριστιανική συνήθεια ως Άγιος Δονάτος, εξ ου και η πόλη της Παραμυθιάς και η πέριξ χώρα ονομάζονταν κατά την τουρκοκρατία Αϊδωνάτι.
Μετά τον φόνο του δράκοντα το νερό έγινε γλυκό και έτσι το παρακείμενο χωριό ονομάζεται, έκτοτε, Γλυκή.

Συντάκτης

Αθανάσιος Δάλλας

 

 

.