Δημοψηφίσματα

Στην εφημρίδα ΕΣΤΙΑ δημοσιεύθηκε άρθρο με τίτλο «Τα δημοψηφίσματα οδηγούν τους λαούς σε μεγάλς περιπέτειες«.  Αμέσως συνέταξα μία επιστολή με την οποία αντέκρουα τις απόψεις – αλλά και τα πληροφοριακά στοιχεία – που διατυπώνονταν στο προαναφερθέν άρθρο. Η εν λόγω επιστολή δημοσιεύθηκε στο σημερινό φύλλο της ΕΣΤΙΑΣ (Τρίτη 27 Ιουνίου 2017) με τίτλο «Δημοψηφίσματα«

Αθήνα 17 Ιουνίου 2017
Κύριε Μανώλη Κοττάκη
Στο κύριο θέμα της ΕΣΤΙΑΣ της 13ης Ιουνίου 2017 με τίτλο «Τα δημοψηφίσματα οδηγούν τους λαούς σε μεγάλες περιπέτειες» παρατίθεται σωρεία παραδειγμάτων και διατυπώνεται η άποψη ότι τα δημοψηφίσματα, ως θεσμός εκφράσεως λαϊκής κυριαρχίας  δεν πρέπει να θεωρείται επιτυχής ή, έστω, ο ενδεδειγμένος,  καθ΄ όσον οδηγεί σε περιπέτειες.
Κατ’ αρχάς θεωρώ ότι το ελληνικό δημοψήφισμα του 2015 δεν θα έπρεπε καν να αναφερθεί ως παράδειγμα, δεδομένου ότι τα ερωτήματα που ετέθησαν προς ψήφιση και ο τρόπος διεξαγωγής του κάθε άλλο παρά ανταποκρίνονται στους κανόνες διεξαγωγής μιάς σοβαρής δημοκρατικής διαδικασίας. Θα περιορίσω τον σχολιασμό μου μόνο στο πρώτο παράδειγμα που διατυπώνεται στο άρθρο, δηλαδή στα δημοψηφίσματα που διεξήχθησαν το 2005 για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Το Σύνταγμα που συντάχθηκε από τους αρμοδίους και εντεταλμένους φορείς (κατ’ άλλους από τους απρόσωπους και αφανείς γραφειοκράτες των Βρυξελλών) ετέθη υπό την κρίση των λαών της Ευρώπης με την ελπίδα (ή και την βεβαιότητα ακόμη) ότι θα τύχει της καθολικής εγκρίσεως, μιας και όλα σχεδόν τα κόμματα των χωρών της Ευρώπης είχαν ταχθεί υπέρ του Συντάγματος. Στην Ισπανία (20 Φεβρουαρίου 2005) και στο Λουξεμβούργο (10 Ιουλίου 2005) το νέο Σύνταγμα υπερψηφίστηκε με ποσοστά 77% και 57% αντίστοιχα, ενώ στη Γαλλία (29 Μαΐου 2005) και στη Ολλανδία (1 Ιουνίου 2005) καταψηφίστηκε με ποσοστά 55% και 62% αντίστοιχα. Προ αυτής της μη αναμενόμενης τροπής και επειδή οι δημοσκοπήσεις προέβλεπαν συντριπτική αρνητική ψήφο και στο επόμενο δημοψήφισμα (Ιρλανδία) αποφασίστηκε η διακοπή της διεξαγωγής των δημοψηφισμάτων. Τελικά το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα εγκρίθηκε στην Σύνοδο της Λισσαβώνος και επικυρώθηκε από τα Κοινοβούλια των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πλειοψηφίες που πλησίαζαν τις πλειοψηφίες των παλαιών Σοβιετικών Δημοκρατιών.
Αυτόματα γεννώνται δύο ερωτήματα: α) στις δημοκρατίες η αρχή της πλειοψηφίας, η αρχή της συμμετοχής του λαού στις σημαντικές αποφάσεις (για τον ίδιο και την πατρίδα του) και η αρχή της πλειοψηφίας έχουν ή όχι την ισχύ του «αξιώματος», δηλαδή επιβάλλεται, χωρίς καμμία εξαίρεση, η καθολική εφαρμογή τους; και β) μήπως στην περίπτωση του δημοψηφίσματος για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα δεν ήταν οι λαοί που «στραβά αρμένιζαν», αλλά ήταν «στραβός ο γυαλός», δηλαδή μήπως υπαίτιοι για την αρνητική εξέλιξη ήταν οι συντάκτες του σχεδίου Συντάγματος που αγνόησαν τη βούληση των λαών της Ευρώπης;
Εγώ ως πολίτης δεν είμαι σε θέση να δώσω ασφαλή απάντηση σε κανένα από τα δύο ερωτήματα που προανέφερα. Θεωρώ όμως άδικο και επικίνδυνο να υποβαθμίζουμε την, μέσω δημοψηφισμάτων, άμεση έκφραση της δημοκρατικής βούλησης των λαών και να αναδεικνύουμε σε κυρίαρχο δημοκρατικό θεσμό τις έμμεσες και συγκυριακές πλειοψηφίες των Κοινοβουλίων οι οποίες, ας μην το παραγνωρίζουμε αυτό, συνήθως βρίσκονται σε πλήρη αναντιστοιχία με τη βούληση της πλειοψηφίας των λαών
Με εκτίμηση
Αθανάσιος Δάλλας
Μεταλλειολόγος Μηχανικός