Επίλογος

Επίλογος με μικρές αθλητικές ιστορίες

 Ο Κώστας διέθετε το χάρισμα να διηγείται τα διάφορα περιστατικά με έναν απλό και ευχάριστο τρόπο, να εμβαθύνει στα γεγονότα, να ζωντανεύει το κλίμα μιας περασμένης εποχής με παραστατικότητα και να μιλάει πάντα, για όλους και για όλα, με πολύ αγάπη και καλοσύνη. Το 2007 στήθηκε μπροστά από το μαγνητόφωνο και μου αφηγήθηκε την ιστορία του Γιαννιώτικου ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου, από τη γέννησή του και μέχρι το 1968. Στην αφήγηση του περιλαμβάνονται και μερικές ιστορίες που αφορούν σε δευτερεύοντα γεγονότα μιας παλιότερης εποχής και στις οποίες – σύμφωνα με τη δική μου κρίση – κρύβονται κάποιες σημαντικές λεπτομέρειες που μπορούν να περιγράψουν παραστατικά την προσπάθεια όλων εκείνων που ανάλωσαν ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής στην υπηρεσία της αθλητικής ιδέας και να ερμηνεύσουν τον έρωτα τους για τον ερασιτεχνικό αθλητισμό.

Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση του αρχείου (*) Κώστα Κόκκα θεώρησα σκόπιμο να καταχωρήσω αυτές τις μικρές ιστορίες, σαν μια μορφή επιλόγου. Διευκρινίζω ότι, για να μην  αλλοιωθεί το ύφος του αφηγητή και  ο γλαφυρός του λόγος, δεν έκανα καμμία παρέμβαση στο μαγνητοφωνημένο του κείμενο, πλην ελαχίστων συντακτικών μικροδιορθώσεων.

(*) Δεν αναφέρομαι στο σύνολο του αρχείου Κώστα Κόκκα, αλλά στο μέρος του αθλητικού του αρχείου που μου το παραχώρησε το 2007

 

Τέρματα χωρίς δίχτυα

 

…. Μέχρι το 1944 τα τέρματα ήταν κατασκευασμένα από ξύλινα δοκάρια. Στα πρώτα χρόνια τα δοκάρια που στήνονταν ήταν πρόχειρες κατασκευές και πολλές φορές γκρεμίζονταν είτε από μία δυνατή μπαλιά, είτε από κάποιον αθλητή που δεν μπορούσε να συγκρατήσει τη φόρα του και έπεφτε επάνω τους. Και μετά άντε να ξαναστήσεις τα δοκάρια και να συνεχιστεί ο αγώνας! Αργότερα τα δοκάρια στηρίζονταν καλά στο έδαφος και δεν είχαμε τέτοια προβλήματα.

Όμως μέχρι το 1944 τα τέρματα δεν είχαν ποτέ δίχτυα, γεγονός το οποίο αποτελούσε την αφορμή για συνεχείς διαφωνίες για το εάν η μπάλα μπήκε γκολ ή πέρασε έξω από τα δοκάρια. Οι καυγάδες γι αυτό το λόγο δεν είχαν τελειωμό!

  Τον Οκτώβριο 1944, όταν είχαν φύγει οι Γερμανοί από τα Γιάννινα, περπατούσαμε με τον συναθλητή μου – και μετέπειτα ανάπηρο πολέμου – Χρήστο Παπαντωνίου και περάσαμε δίπλα από το γήπεδο του Ακραίου που το χρησιμοποιούσαν οι Γερμανοί για να παίζουν ποδόσφαιρο μεταξύ τους. Βλέπουμε τότε να κρέμονται από τα δοκάρια δίχτυα τα οποία ήταν, στην πραγματικότητα, δίχτυα παραλλαγής που χρησιμοποιούνταν για να καλύπτουν τα κανόνια. Αμέσως ορμάμε, τα ξηλώνουμε και τα φορτώνουμε στην πλάτη μας, ένα εγώ κι ένα ο Χρήστος και τα μεταφέρουμε στο στάδιο. Βρήκαμε και πρόκες, τα καρφώσαμε κακήν κακώς στα δοκάρια και μετά καθίσαμε και απολαμβάναμε πανευτυχείς το έργο μας.

Επιτέλους είχαμε δίχτυα στα τέρματα! 

 

486-1

 Επί τέλους δίχτυα στα τέρματα!

 

 

Σύστημα WM

 

.… στην Αθήνα παρέμεινα δύο (2) χρόνια, αγωνιζόμενος με την ΑΕΚ και το Παγκράτι, το οποίο ήταν – τότε – πολύ σπουδαία ομάδα. Στην ΑΕΚ είχα προπονητές τους Άγγλους Μπάκετ και Μπίμπυ από τους οποίους είχα διδαχθεί το ποδοσφαιρικό σύστημα Ντάμπλγιου – Εμ (WM). Με αυτό το σύστημα οι παίκτες διατάσσονταν στο γήπεδο με συγκεκριμένο τρόπο και ο καθένας τους είχε συγκεκριμένες αρμοδιότητες, πίσω ο τερματοφύλακας, μετά οι τρεις αμυντικοί (δεξιός, σέντερ μπακ, αριστερός), μετά οι δύο μέσοι και τέλος οι πέντε επιθετικοί (δεξί εξτρέμ, μέσα δεξιά, σέντερ φορ, μέσα αριστερά και αριστερό εξτρέμ.

Το 1949 επέστρεψα στα Γιάννινα και ανέλαβα να διδάξω στους συμπαίκτες μου το νέο, για εκείνη την εποχή, σύστημα και έτσι ο ΑΒΕΡΩΦ ήταν η πρώτη επαρχιακή ομάδα της Ελλάδας που εφάρμοσε το σύστημα Ντάμπλγιου – Εμ (WM).

 

Το κουρείο του Καραμπουΐκη, κέντρο αθλητικών συζητήσεων και διοργάνωσης αγώνων

 

     500-%ce%ba%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%85%ce%af%ce%ba%ce%b7%cf%82-1 …. ο αείμνηστος Γεράσιμος Καραμπουΐκης ήταν ένας από τις πιο σημαντικούς αθλητικούς παράγοντες των Ιωαννίνων, διετέλεσε Γενικός Αρχηγός του ποδοσφαιρικού τμήματος του ΑΒΕΡΩΦ και για πολλά χρόνια ήταν ο σπουδαιότερος διαιτητής ποδοσφαιρικών αγώνων της Ηπείρου (στη διπλανή φωτογραφία του 1940 ο Γενικός Αρχηγός της ομάδας εμφανίζεται μαζί με τον Κώστα Κόκκα, πριν από την έναρξη ενός ποδοσφαιρικού αγώνα). Το επάγγελμά του ήταν κουρέας και το κουρείο του βρίσκονταν στην κεντρική πλατεία, στο ισόγειο του ιστορικού ξενοδοχείου «Αβέρωφ» και δίπλα από το στιλβωτήριο του Αϊβατίδη. Το κουρείο αυτό  ήταν ο τόπος συγκέντρωσης όλων όσων ασχολούνταν με το ποδόσφαιρο, ποδοσφαιριστών, παραγόντων, φιλάθλων κ.ά. Οι συζητήσεις αλλά και τα πειράγματα έδιναν και έπαιρναν! Ταυτόχρονα όμως ανταλλάσσαμε απόψεις για τα αθλητικά γεγονότα, σχολιάζαμε την επικαιρότητα και τα αποτελέσματα των αγώνων και κάναμε σχέδια για το αθλητικό μέλλον της πόλης.

Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν θεσμοθετημένα πρωταθλήματα ή άλλου είδους οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες και οι διάφοροι ποδοσφαιρικοί αγώνες διοργανωνόταν με πρωτοβουλία των διοικήσεων κατά τη διάρκεια των εορτών του Πάσχα ή των Χριστουγέννων και βέβαια σε κάθε άλλη ευκαιρία που τους παρουσιαζόταν. Το κουρείο του Καραμπουΐκη ήταν ο χώρος στον οποίο οργανώνονταν αυτοί οι αγώνες. Δηλαδή ο Γεράσιμος Καραμπουΐκης, έπαιρνε στο τηλέφωνο το επίσης πασίγνωστο Μακρή της Αθλητικής Ένωσης Πρεβέζης ή άλλους ποδοσφαιρικούς παράγοντες από την Άρτα ή το Αγρίνιο και κανονίζανε τα της συνάντησης. Τα οργανωτικά προβλήματα που αντιμετωπίζαμε ήταν ανυπέρβλητα τις περισσότερες φορές, δηλαδή η μεταφορά, η διαμονή, η σίτιση των παικτών και άλλα, που σήμερα φαίνονται αστεία, την εποχή εκείνη ήταν τεράστια και οι διοικούντες τους συλλόγους έχωναν βαθιά το χέρι τους στην τσέπη. Επίσης στο κουρείο του Καραμπουΐκη γίνονταν οι συμφωνίες για διεξαγωγή ποδοσφαιρικών αγώνων μεταξύ των οργανωμένων σωματείων και διαφόρων ομάδων που συγκροτούνταν εκ των ενόντων όπως π.χ. με την ΧΙΙΙ Μεραρχία, τους προσκόπους, τους δασκάλους κ.λ.π.

………………………………………………………………………………………………

…… κατά τη διάρκεια της κατοχής οι ποδοσφαιρικές συναντήσεις μεταξύ της «μικτής Ελλήνων και Ιταλών» και των Γερμανών “κλείνονταν” στο κουρείο του αείμνηστου Καραμπουΐκη. Εκεί ερχόταν ένας Ιταλός που τον αποκαλούσαμε ‘’avvocato’’, άλλωστε δικηγόρος ήταν ο άνθρωπος εξ ου και το παρατσούκλι, αυτός λοιπόν συνομιλούσε με τους Γερμανούς και τα κατάφερνε να παίζουμε σχεδόν δύο φορές την εβδομάδα……..

 

 

Εν αναμονή της πραγματοποίησης των ποδοσφαιρικών αγώνων ….. «αγάπης και φιλίας» μεταξύ των ομάδων του ΕΔΕΣ, του ΕΛΑΣ και των Άγγλων

 

 …. αυτά συμβαίνουν αρχές Νοεμβρίου, ενώ οι αγώνες είχαν προγραμματισθεί για τα τέλη του ίδιου μήνα. Αρχίσαμε τις προπονήσεις. Παίξαμε με μια ομάδα του Παναθηναϊκού, παίξαμε με μια ομάδα στο Ψυχικό, παίζαμε με τους Άγγλους, αλλά περιέργως η ομάδα του ΕΛΑΣ δεν εμφανιζόταν καθόλου. Όσο πλησίαζε  η ημερομηνία των αγώνων, τόσο η κατάσταση χειροτέρευε. Πράγματι μια μέρα μας συνέστησαν να μην απομακρυνόμαστε από το κέντρο της πόλης γιατί υπήρχε κίνδυνος συμπλοκών καθώς σχεδόν όλη η πόλη και τα προάστια των Αθηνών ήταν στα χέρια του ΕΛΑΣ. Μόνο η περιοχή της πλατείας Συντάγματος, μέχρι τους στύλους του Ολυμπίου Διός και τα μισά του δρόμου μέχρι την πλατεία Ομονοίας, το κτίριο και η γύρω περιοχή του Συντάγματος Μακρυγιάννη πίσω από την Ακρόπολη και τίποτε άλλο. Βεβαίως δεν ήμασταν σε θέση να προβλέψουμε τι θα συνέβαινε μετά από λίγο, ωστόσο όμως ήταν φανερό ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Και πάλι όμως δεν είμαστε σε θέση να αξιολογήσουμε τη σοβαρότητα της καταστάσεως.

Ο πατέρας του συμπαίχτη μου Μήτσου Αναγνωστόπουλου εκτελούσε έργα της Μητροπόλεως και του είχε δώσει μία επιστολή για να την παραδώσει στον Μητροπολίτη Σπυρίδωνα, ο οποίος για κάποιους λόγους βρισκόταν τότε στην Αθήνα και έμενε στο Βύρωνα. Μια μέρα έρχεται ο Μήτσος και πρότεινε σε  εμένα και στο Χρήστο Παπαντωνίου να πάμε παρέα για να του εγχειρίσουμε την επιστολή αυτή στον Σπυρίδωνα, γιατί δεν υπήρχε άλλος τρόπος καθώς τα Ταχυδρομεία δεν λειτουργούσαν. Χωρίς καν να το καλοσκεφτούμε, μπαίνουμε στο τραμ που περνούσε από το Σύνταγμα και κατευθυνόταν στο Παγκράτι. Για καλή μας τύχη μέσα στο ίδιο τραμ επέβαινε ένας σύνδεσμος του ΕΔΕΣ ο οποίος μόλις μας είδε, μας πλησίασε και χαμηλόφωνα και εμπιστευτικά μας συνέστησε να μην απομακρυνόμαστε από το κέντρο. Εμείς όμως δεν δώσαμε και μεγάλη σημασία στα λεγόμενά του και συνεχίσαμε το ταξίδι μας. Όταν φθάσαμε στο Παγκράτι όπου ήταν και το τέρμα, ο καλός μας άγγελος, μας ξαναπλησίασε και με ύφος αυστηρό μας είπε: «προς Θεού, δεν καταλαβαίνετε ότι κινδυνεύει η ζωή σας; Πού πάτε; Γυρίστε πίσω».

 

478.2 Λεζάντα ΕΔΕΣ

Στη φωτογραφία που «τραβήχτηκε» στην Αθήνα τον Νοέμβριο 1944 εμφανίζονται οι τρεις φίλοι της ιστορίας μας, ο Μήτσος Αναγνωστόπουλος (όρθιος, ο 5ος από αριστερά, αξιωματικός, εφονεύθη το 1948), ο Κώστας Κόκκας (όρθιος, ο 6ος από αριστερά) και ο Χρήστος Παπαντωνίου (καθιστός, ο 1ος από αριστερά, ανάπηρος πολέμου 1946-1949), παρέα με τους υπόλοιπους συμπαίκτες τους στην ποδοσφαιρική ομάδα του ΕΔΕΣ.

Είπα κι’ εγώ για μια στιγμή: ρε Μήτσο για ένα γράμμα αξίζει το κόπο να διακινδυνεύσουμε τη ζωή μας; Ακόμα κι’ αν τη γλιτώσουμε και δεν μας πετάξουν σε τίποτε πηγάδια, στην καλύτερη περίπτωση, θα μας πάρουν τα ωραία μας ρούχα και παπούτσια (ξέχασα να σας πω ότι, όταν φύγαμε από τα Γιάννινα μας είχαν δώσει ολοκαίνουργα ρούχα και παπούτσια και γενικά ήμασταν σενιαρισμένοι στην τρίχα). Αυτό ήταν! Πείσθηκαν και οι άλλοι δύο κι’ έτσι γυρίσαμε σώοι στο κέντρο. Έκτοτε περιφερόμαστε περί το κέντρο των Αθηνών. Ανεβήκαμε στην Ακρόπολη, επισκεφτήκαμε το Βασιλικό κήπο, όπως λεγόταν τότε, καθώς επίσης και το καλλιμάρμαρο Παναθηναϊκό Στάδιο. Παντού βγάζαμε αναμνηστικές φωτογραφίες για να θυμόμαστε αυτό το ταξίδι. Δυστυχώς όμως ο σκοπός του ταξιδιού μας δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ και λίγες μέρες πριν αρχίσουν οι συμπλοκές των Δεκεμβριανών μας διέταξαν να γυρίσουμε πίσω στην Ήπειρο.

 

 

 Αποδυτήρια

μετά τον πόλεμο και τη κατοχή Πρόεδρος του ‘’Ολυμπιακού Ιωαννίνων’’ ήταν ο Γεώργιος Πουτέτσης ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν διευθυντής της Προνοίας στην περιοχή Ιωαννίνων. Με την ιδιότητά του αυτή παραχώρησε, στα ποδοσφαιρικά τμήματα των συλλόγων μερικές παράγκες από ξύλο και από πισσόχαρτο, ίδιες μ’ αυτές που διέθετε η Πρόνοια για τη στέγαση των ανταρτοπλήκτων στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου.  Οι παράγκες αυτές βρίσκονταν αριστερά, στα 200 μέτρα περίπου, από την κεντρική είσοδο του σταδίου, ακουμπούσαν στον τοίχο που συνόρευε με το σπίτι του Στάθη Τσαναχτσή (τι σπίτι δηλαδή, ήταν μία μεγάλη αυλή και γύρω – γύρω υπήρχαν διάφορες καμαρούλες όπου ζούσαν πολλές οικογένειες, μεταξύ των οποίων οι οικογένεια του Στάθη και της αδελφής του Γαρουφαλιάς και της Αστέρως της πουκαμισούς). Οι παράγκες αυτές πρέπει να στήθηκαν ή το 1948 ή το 1949 και από τότε χρησιμοποιούνταν ως αποδυτήρια.

Δηλαδή τρόπος του λέγειν αποδυτήρια! ήταν κάτι δωματιάκια διαστάσεων 3 x 3 μέτρα, χωρίς παράθυρα για να αερίζονται, έσταζε από παντού νερό όταν έβρεχε, βρωμοκοπούσαν ιδρωτίλα και ποδαρίλα, γύρω – γύρω είχαν μια σανίδα καρφωμένη στον τοίχο για να κάθονται οι ποδοσφαιριστές και να αλλάζουν τα ρούχα τους και ψηλά στο τοίχο ήταν καρφωμένες μερικές νταβανόπροκες για να κρεμούν τα ρούχα.

Εμείς πάντως ήμασταν ευτυχείς τότε που καταφέραμε να αποκτήσουμε και αποδυτήρια!

 

Ίδρυση της ΕΠΣΗΠ – Οργάνωση πρωταθλημάτων

 

…. Μέχρι το 1952 δεν υπήρχαν θεσμοθετημένα Πρωταθλήματα ή άλλου είδους οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες. Δεν υπήρχαν επίσημα δελτία ποδοσφαιριστών και πολλές φορές ποδοσφαιριστές του Αβέρωφ εκαλούντο να ενισχύσουν τον Ατρόμητο όταν αυτός αγωνίζονταν εναντίον μιας μεγάλης ομάδας και το αντίστροφο.

Το 1952 ιδρύθηκε η Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Ηπείρου (Ε.Π.Σ.ΗΠ.), καθιερώθηκε πλέον η έκδοση δελτίων ποδοσφαιριστών με τα οποία οι παίκτες δεσμεύονταν με τα Σωματεία τους, καθιερώθηκαν κανόνες για την μεταγραφή των ποδοσφαιριστών και οι ομάδες μας συμμετείχαν πλέον στα επίσημα περιφερειακά πρωταθλήματα και αργότερα στα Εθνικά Πρωταθλήματα.

(σ.σ. σήμερα είναι εγγεγραμμένα στη δύναμη της Ε.Π.Σ.ΗΠ. 110 ποδοσφαιρικά σωματεία)

 

4862

 Ο Ευάγγελος Αβέρωφ στα γραφεία της Ε.Π.Σ.ΗΠ., στη Χαριλάου Τρικούπη 10

 

 

Η Μητρόπολη, η χούντα των συνταγματαρχών, η αγορά του σταδίου και η χρηματοδότηση των σωματείων

 

…. αυτό το ερμαφρόδιτο ιδιοκτησιακό καθεστώς του σταδίου διατηρήθηκε μέχρι την περίοδο της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών (1967 – 1974). Περί το 1970 επισκέφθηκε τα Γιάννινα ο τότε Γενικός Γραμματέας Αθλητισμού Κωνσταντίνος Ασλανίδης, ο οποίος εντυπωσιάστηκε βλέποντας τον τεράστιο αυτό χώρο στη μέση της πόλης και ζήτησε να γίνει αμέσως μία μελέτη κατασκευής ενός σταδίου αντάξιου της ιστορικής πόλης των Ιωαννίνων.

Όπως ήταν φυσικό τέθηκε θέμα ιδιοκτησίας του γηπέδου, διότι δεν ήταν δυνατόν να εκταμιεύονται, από τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού, χρήματα για την κατασκευή του σταδίου που ιδιοκτησιακά θα ανήκε σε άλλο νομικό πρόσωπο (Αγαθοεργά Καταστήματα Ιωαννίνων).  Τελικά ο Γ.Γ. Κωνσταντίνος Ασλανίδης αποφάσισε να αγοραστεί όλη η έκταση από το κράτος και έτσι το θέμα έληξε οριστικά.

Την ίδια χρονική στιγμή, η Γ.Γ.Α. αγόρασε επί της Χαριλάου Τρικούπη 10, σε νεόδμητη οικοδομή ένα μεγάλο διαμέρισμα για να στεγαστεί η ΕΠΣΗΠ, κι’ ένα μικρότερο για να στεγαστεί ο σύνδεσμος Διαιτητών. Πρέπει να πούμε εδώ, χωρίς να θεωρηθούμε υμνητές των δικτατόρων συνταγματαρχών, ότι κατά τη διάρκεια της δικτατορίας αυτής, έγιναν αθλητικές εγκαταστάσεις που ουδέποτε άλλοτε δεν είχαν γίνει σ’ ολόκληρη τη χώρα. Πέραν των έργων, καθιερώθηκε και η χρηματοδότηση των Ερασιτεχνικών Σωματείων κι’ έτσι βγήκε από τη μαύρη μιζέρια ο αθλητισμός ο οποίος μέχρι τότε περίμενε να επιζήσει από τη γαλαντομία των διοικούντων τα Σωματεία. Οι ιστορίες γύρω από το οικονομικό πρόβλημα των Σωματείων είναι άπειρες, φαιδρές πολλές φορές, αλλά και κωμικοτραγικές. Τα λέω αυτά γιατί αξίζει τον κόπο να μάθουν οι νέοι με τι κόπους και θυσίες έγιναν αυτά, που σήμερα είναι αυτονόητα.

  Ο συντάκτης

Αθανάσιος Δάλλας